|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
4816 |
|
|
|
|
|
|
|
آزمون اندازهگيري ميزان مواد خارجي نامحلول در شير (روش سريع) |
|
|
|
|
|
|
|
چاپ اول |
موسسه استاندارد و تحقيقات صنعتي ايران
موسسه
استاندارد و تحقيقات صنعتي ايران تنها سازماني است در ايران كه بر طبق قانون
ميتواند استاندارد رسمي فرآوردهها را تعيين و تدوين و اجراي آنها را با كسب
موافقت شورايعالي استاندارد اجباري اعلام نمايد. وظايف و هدفهاي موسسه عبارتست از:
(
تعيين، تدوين و نشر استانداردهاي ملي – انجام تحقيقات بمنظور تدوين استاندارد بالا
بردن كيفيت كالاهاي داخلي، كمك به بهبود روشهاي توليد و افزايش كارائي صنايع در
جهت خودكفائي كشور- ترويج استانداردهاي ملي – نظارت بر اجراي استانداردهاي اجباري
– كنترل كيفي كالاهاي صادراتي مشمول استانداردهاي اجباري و جلوگيري از صدور
كالاهاي نامرغوب به منظور فراهم نمودن امكانات رقابت با كالاهاي مشابه خارجي و حفظ
بازارهاي بين المللي كنترل كيفي كالاهاي وارداتي مشمول استاندارد اجباري به منظور
حمايت از مصرف كنندگان و توليدكنندگان داخلي و جلوگيري از ورود كالاهاي نامرغوب
خارجي راهنمائي علمي و فني توليدكنندگان، توزيع كنندگان و مصرف كنندگان – مطالعه و
تحقيق درباره روشهاي توليد، نگهداري، بسته بندي و ترابري كالاهاي مختلف – ترويج
سيستم متريك و كاليبراسيون وسايل سنجش – آزمايش و تطبيق نمونه كالاها با
استانداردهاي مربوط، اعلام مشخصات و اظهارنظر مقايسهاي و صدور گواهينامههاي لازم
) .
موسسه
استاندارد از اعضاء سازمان بين المللي استاندارد مي باشد و لذا در اجراي وظايف خود
هم از آخرين پيشرفتهاي علمي و فني و صنعتي جهان استفاده مي نمايد و هم شرايط كلي و
نيازمنديهاي خاص كشور را مورد توجه قرار مي دهد.
اجراي
استانداردهاي ملي ايران به نفع تمام مردم و اقتصاد كشور است و باعث افزايش صادرات
و فروش داخلي و تأمين ايمني و بهداشت مصرف كنندگان و صرفه جوئي در وقت و هزينه ها
و در نتيجه موجب افزايش درآمد ملي و رفاه عمومي و كاهش قيمتها مي شود.
|
كميسيون استاندارد آزمون اندازهگيري
ميزان مواد خارجي نامحلول در شير (روش سريع) |
||
|
رئيس |
||
|
مشاور مؤسسه استاندارد و تحقيقات صنعتي ايران |
متخصص صنايع و بهداشت شير |
نياكان - داريوش |
|
اعضاء |
||
|
مؤسسه استاندارد و تحقيقات صنعتي ايران |
ليسانس صنايع |
خاك نژاد - زينت |
|
شركت سهامي صنايع شير ايران |
دكتراي دامپزشكي |
دبيريان - شهريار |
|
آزمايشگاه كنترل غذا و دارو |
ليسانس علوم تغذيه |
دليرج - عباس |
|
لبنيات پاك |
متخصص بهداشت مواد غذايي |
نوروزي - فرج ا... |
|
دبير |
||
|
مؤسسه استاندارد و تحقيقات صنعتي ايران |
ليسانس علوم تغذيه |
اشرف جهاني – آزيتا |
فهرست مطالب
آزمون اندازه گيري ميزان مواد خارجي نامحلول در شير
پيوست الف : ارتباط نتايج حاصله از دو روش
آزمون مرجع و سريع كليات
پيوست ب : اطلاعاتي در مورد آماده سازي
تصاوير رنگي صفحات صافي استاندارد كليات
آماده سازي مواد خارجي ريز و درشت
آماده سازي صفحات صافي حاوي رسوباتي از مواد خارجي ريز و درشت :
پيوست ج : روش آزمون ارزيابي مطلوبيت ماده
صافي كليات
بسمه تعالي
پيشگفتار
استاندارد
آزمون اندازه گيري ميزان مواد خارجي
نامحلول در شير (روش سريع ) كه بوسيله كميسيون فني مربوطه تهيه و تدوين شده و در
دويست و سي و ششمين كميته ملي استاندارد كشاورزي و غذايي مورخ 1377/8/18مورد تأييد
قرار گرفته ، اينك باستناد بند 1ماده 3قانون اصلاحي قوانين و مقررات مؤسسه استاندارد و
تحقيقات صنعتي ايران مصوب بهمن ماه سال
1371بعنوان استاندارد رسمي ايران منتشر مي گردد.
براي
حفظ همگامي و هماهنگي با پيشرفتهاي ملي و جهاني در زمينه صنايع و علوم استاندارد هاي ايران در مواقع لزوم مورد
تجديد نظر قرار خواهد گرفت و هرگونه پيشنهادي كه براي اصلاح يا تكميل اين استاندارد
هابرسد در هنگام تجديد نظر در كميسيون فني مربوط مورد توجه واقع خواهد بود.
بنابراين
براي مراجعه به استاندارد هاي ايران بايد همواره از آخرين چاپ و تجديد نظر آنها
استفاده نمود.
در
تهيه و تدوين اين استاندارد سعي شده است كه ضمن توجه به شرايط موجود و نيازهاي
جامعه حتي المقدور بين اين استانداردو استاندارد كشورهاي صنعتي و پيشرفته هماهنگي
ايجاد شود.
لذا
با بررسي امكانات و مهارتهاي موجود و اجراي آزمايشهاي لازم اين استاندارد با
استفاده از منابع زير تهيه گرديده است :
1- BS:4938:Part 2: 1982
Method for the determination of visible dirt content (rapid method)
2- T.Marshal, Robert. 1993. Standard Methods for the Examination of Dairy Products. American Public Health Association, Washington, 454. 457.
آزمون اندازه گيري ميزان مواد خارجي نامحلول در شير
-0مقدمه
تشخيص
و اندازه گيري ميزان مواد خارجي
نامحلول در شير توسط دو روش مرجع و سريع انجام مي گيرد. در روش مرجع 2
بوسيله سانتريفوژ كردن و سپس انجام اعمال شيميايي بر رسوب حاصله ، مواد خارجي نامحلول و مرطوب بر حسب
ميكروليتر در هر ليتر از شير (
) محاسبه مي شوند، در حاليكه در روش سريع ، مواد خارجي نامحلول قابل رويت در شير
توسط صاف كردن سريع و استفاده از تصاوير 3 رنگي صفحات صافي بر حسب
ميلي گرم در هر ليتر از شير (
) اندازه گيري مي گردند. در اين روش به منظور تسهيل محاسبه ميزان مواد خارجي
نامحلول موجود در صفحات صافي مرطوب
، از مقايسه ظاهري صفحات با تصاوير رنگي صفحات صافي استاندارد استفاده
مي شود. بدين ترتيب كه در تصوير يك
دسته از صفحات صافي ، شش حد از مواد
خارجي درشت 4 و در تصوير
ديگر يك دسته از صفحات صافي حاوي مواد خارجي ((ريز 5)) با حد مشابه دسته
پيشين نمايش داده شده اند6.
اين
آزمون براي اندازه گيري رعايت موارد
بهداشتي در خط توليد و جابجايي شير از دامداري تا كارخانه بسيار اهميت دارد،
بطوريكه با افزايش استفاده از صفحات صافي شير در خط توليد7،
اندازه ذرات مواد خارجي نامحلول موجود در شير كاهش يافته است . روش سريع كه در اين
استاندارد شرح داده شده است ،
بيشترين كاربرد عمومي را دارا مي
باشد و در شرايط و محل دامداري مانند شرايط آزمايشگاهي قابل اجرا است .
-1هدف و دامنه كاربرد
هدف
از تدوين اين استاندارد، ارائه يك روش سريع جهت اندازه گيري ميزان مواد خارجي نامحلول و قابل رؤيت 8 در شير مي باشد و براي كليه شيرهاي خام توليدي يك گاوداري (يا هر نوع گله شيري ) و يا شير خامي كه
بصورت عمده عرضه مي شود كاربرد
دارد. بطور كلي اين روش براي كليه شيرها (كامل ، كم چربي و بدون چربي ) خام و يا حرارت ديده به استثناي شير
نامطلوبي كه به دليل برخي ناهنجاريها مردود شناخته مي شود، قابل اجراست .
-2تعاريف و اصطلاحات
در
اين استاندارد، واژه ها و اصطلاحات
با تعاريف زير كاربر دارند:
-1-2مواد خارجي نامحلول قابل رؤيت : عبارت است از هر نوع
ماده نامحلول شامل مواد گياهي (فضولات دامي
، غذاي دام و مواد موجود در بستر دام )، مواد غيرآلي حاصل از خاك و گرد و
غبار و همچنين لاشه حشرات كه پس از خروج شير از پستان دام وارد شير شده اند و پس از صاف كردن از روي صفحات صافي
قابل رؤيت مي باشند.
-2-2ميزان مواد خارجي نامحلول قابل رؤيت : عبارت است از
مقدار بر حسب ميلي گرم مواد خارجي
نامحلول (ريز و درشت ) در هر ليتر از شير (
).
-3-2آزمايه 9:
عبارتست از نمونه اي كه طبق ضوابط نمونه برداري از نمونه آزمايشگاهي جهت آزمون
برداشته و آماده مي شود.
-4-2آزمونه 10:
عبارتست از نمونه اي كه از آزمايه جهت انجام يك آزمون بطور وزني يا حجمي دقيقأ
برداشته مي شود.
-3اساس آزمون
آزمونه
اي در دماي 20تا 25درجه سلسيوس (و يا در صورت ضرورت در دماي 35تا 40درجه سلسيوس ) در طي 3
دقيقه از صفحه صافي ، صاف مي
شود11.
مواد خارجي نامحلول قابل رؤيت كه بر روي صفحه صافي باقي مي مانند، بر حسب ميزان مواد خارجي نامحلول
قابل رؤيت (ريز و درشت ) در نمونه آزمايشگاهي توسط مقايسه چشمي با تصاوير صفحات
صافي استاندارد محاسبه مي گردد.
-4مواد لازم
-1-4آب مقطر: منظور آبي مي باشد كه پس از صاف0 كردن 200ميلي ليتر آن مطابق بند 8،
صفحه كاملا تميز باقي بماند.
-5وسايل لازم
-1-5دماسنج 12:
داراي درجات -5تا +105درجه
سلسيوس كه با فواصل يك درجه سلسيوس درجه بندي شده است .
-2-5حمام آب گرم : داراي قابليت تنظيم دماي نمونه
آزمايشگاهي بين 20تا 25درجه سلسيوس و يا 35تا 40درجه سلسيوس .
-3-5استوانه مدرج : با جنس پلاستيك مناسب و حجم 250ميلي ليتر
يادآوري
: با توجه به امكان انجام آزمون در دامداريهاي توليد كننده شير 13
و مراكز جمع آوري شير، استوانه مدرج پلاستيكي نسبت به استوانه مدرج شيشه اي ارجحيت دارد و هدايت حرارتي پايين نوع
پلاستيكي ، هر نوع تغييري در دماي
شير را در حين انجام آزمون (بند 2-8) به حداقل مي رساند.
-4-5وسايل صاف كردن (به شكل (1)
پيوست (د) مراجعه شود) كه داراي مشخصات زير مي باشند:
الف
)دهانه خروجي دستگاه صاف كردن با سطحي به قطر داخلي 10 ± 0/2ميلي
متر كه ممكن است در مواقع لزوم با قرار دادن واشر مناسب بر بالاي صفحه صافي
بدست آيد.
ب )
وسايلي جهت سهولت عبور شير از ميان صفحه صافي با بكار بردن فشار و يا خلأ به طريقي
كه موجب خروج شير و لبريز شدن آن از مرز عبور صفحه صافي نگردد.
ج ) ضمائم
فرعي شامل تجهيزاتي مانند پمپ فشار دستي ، پايي و يا پمپ مكنده جهت تكميل عمل صاف
كردن 200 ميلي
ليتر شير با زمان هرچه كمتر. در هر شرايطي عمل صاف كردن بايد در طي سه
دقيقه انجام شود، به شرطي كه اختلاف فشار بيش از 100 كيلو پاسكال ايجاد نشود
د)
وسايل ارتباطي ايمني جهت حصول اطمينان ازافزايش احتمالي حداكثر اختلاف فشار مذكور
در بند (ج)
يادآوري:
وسايل صاف كردن مطابق مشخصات مذكور در بندهاي فوق معمولا به طور تجارتي موجود مي
باشد، در غير اين صورت با تغييرات مناسبي بر روي وسايل صاف كردن مي توان مشابه آن
را تهيه كرد.
-5-5صفحه صافي:
مطابق پيوست(ج) اين استاندارد، با قطر تقريبي 32 ميلي متر كه از الياف طبيعي و يا
مصنوعي ساخته شده است و داراي رنگ سفيد مي باشد.
يادآوري:
صفحات صافي كه از الياف پنبه جاذب 14 ساخته شده اند و يا
ماده صافي كه لينتاين 15 نام دارد، براي اين منظور مناسب
مي باشند.
-6-5بطري
شستشو: با حجم 500
ميلي ليتر.
6 - نمونه برداري
طبق
استاندارد ملي ايران به شماره 326 ((نمونه برداري شير و فراورده
هاي آن) انجام مي گيرد.
7- آماده سازي آزمايه
آزمايه
أي با حجم مناسب جهت فراهم نمودن آزمونه أي به حجم 200 ميلي ليتر برداريد. دماي آزمايه
را بين 20
تا 25
درجه سلسيوس تنظيم كنيد و در صورت نياز از حمام آب گرم(مطابق بند 5-2) استفاده نمائيد.
آزمايه را با وارونه كردن و چرخانيدن، كاملا و به آرامي مخلوط كنيد، به طوري كه از
كف كردن و تجمع چربي اجتناب شود و از پخش كامل لايه چربي اطمينان حاصل گردد.
در
صورتي كه مشكلي از لحاظ پخش لايه چربي وجود داشته باشد و يا اينكه نمونه
آزمايشگاهي از نظر مقدار چربي، بالا
و داراي گلبولهاي درشت باشد، دماي آزمايه را با استفاده از حمام آب گرم به 35 تا 40 درجه سلسيوس برسانيد
و به مانند روش فوق كاملا مخلوط كنيد.
يادآوري:
وسايل صاف كردن(مطابق بند 5-4) بايد به مانند روش مشروح در بند 1-8 قبلا و يا در طي آماده سازي آزمايه، بر رويهم قرار
گيرند و بلافاصله پس از آماده سازي آزمايه، روش آزمون اجرا شود.
8- روش
آزمون
-1-8وسايل صاف
كردن(مطابق بند
5-4) را به همراه صفحه صافي(مطابق بند 5-5) مانند شكل (1) پيوست (د) بر روي هم
قرار دهيد. در صورتي كه صفحه صافي داراي دو سطح كركدار و نرم باشد صفحه صافي را
بطوري كه سطح كركدار رو به بالا است، قرار دهيد. وسايل صاف كردن كه بر رويهم تنظيم
شده اند را به طور عمودي بگذاريد و در صورت نياز از پايه و گيره استفاده كنيد.
احتياط
لازم را خصوصا در شرايط دامداري بكار بريد تا از عاري بودن وسايل صاف كردن و
استوانه مدرج از هرگونه مواد خارجي، اطمينان حاصل شود و از هر منبع ديگري مواد
خارجي وارد آزمونه نگردد.
-2-8با استفاده از استوانه مدرج(مطابق بند 5-3) آزمونه اي به حجم 200 ميلي ليتر از آزمايه
أي كه به تازگي آماده شده است و داراي دماي 20 تا 25 درجه سلسيوس و يا به تناسب نوع
نمونه 35
تا 40
درجه سلسيوس مي باشد، تهيه
كنيد و به دستگاه صاف كردن كه قبلا آماده شده است ،
منتقل كنيد. با استفاده از بطري شستشو (مطابق بند 6-5)، استوانه مدرج را
با مقداري آب مقطر (مطابق بند
1-4) شستشو دهيد و آب شستشو را به دستگاه صاف
كردن منتقل نماييد. از انتقال هرگونه مواد خارجي موجود در داخل استوانه مدرج به
دستگاه صاف كردن اطمينان حاصل كنيد.
-3-8انتهاي فوقاني دستگاه صاف كردن را در صورت لزوم ببنديد
و با اعمال فشار و مكش ، بصورتي كه
اختلاف فشار از 100كيلو پاسكال
تجاوز نكند آزمونه را با سرعت
هر چه ممكن و در كمتر از 3دقيقه صاف
كنيد.
-4-8در صورت نياز انتهاي فوقاني دستگاه صاف كردن را باز
كنيد و داخل آن را با مقداري آب مقطر، شستشو دهيد و كليه عمليات مشروح در بند 3-8را جهت صاف كردن
((آب شستشو)) انجام دهيد.
-5-8قطعات دستگاه صاف كردن را از يكديگر تفكيك كنيد و با
احتياط صفحه صافي را برداريد.
بلافاصله
ميزان مواد خارجي نامحلول قابل رؤيت در نمونه آزمايشگاهي را بوسيله مقايسه چشمي
اندازه ذرات و مقدار مواد خارجي نامحلول در صفحه صافي مرطوب با تصاوير رنگي صفحات
صافي استاندارد (اشكال به شماره هاي
(2) و (3)
پيوست (ه)، محاسبه و ثبت كنيد.
-9اعلام نتايج
-1-9در صورتي كه ظاهر صفحه صافي مرطوب قابل شناسايي و يا
خيلي نزديك به يكي از 12صفحه صافي
استاندارد (بطور مثال X
) باشد، ميزان ماده خارجي
نامحلول قابل رؤيت در نمونه را بصورت X 
(ريز) و يا X 
(درشت ) ثبت كنيد.
-2-9در صورتي كه ظاهر صفحه صافي مرطوب بين دو صفحه صافي
استاندارد متوالي (X 
وy 
) قرار گيرد، ميزان ماده خارجي
نامحلول قابل رؤيت در نمونه آزمايشگاهي را به صورت بيش از x 
وy
(ريز) و يا بيش از x 
وy 
(درشت ) ثبت كنيد.
-3-9در صورتي كه ميزان مواد خارجي نامحلول قابل رؤيت بر روي
صفحه صافي مرطوب بطور قابل ملاحظه
اي بيش از مقدار 5
از هر كدام از تصاوير رنگي ، دستجات صفحات صافي استاندارد باشد،
مقدار مواد خارجي نامحلول قابل رؤيت نمونه آزمايشگاهي را بصورت بيش از 5 
(ريز) و يا بيش از5 
(درشت ) ثبت كنيد.
-10گزارش آزمون
اطلاعات
زير بايد بطور واضح و خوانا در گزارش آزمون درج گردد:
الف
) شناسايي كامل نمونه شامل تاريخ نمونه
برداري و تاريخ دريافت نمونه .
ب )
ميزان مواد خارجي نامحلول (با رعايت مفاد بند9).
ج )
تاريخ انجام آزمون .
د)
هر نوع اطلاعاتي مبني بر عدم قابليت اطمينان به نتايج حاصله در بند (ب ) و يا هر
نوع اشكال ظاهري استثنايي كه در طي آزمون مشاهده شده است .
ه)ارجاع
به اين استاندارد.
پيوست الف : ارتباط نتايج حاصله از دو روش آزمون مرجع و سريع
-1كليات
بر
اساس استاندارد ((آزمون اندازه گيري
ميزان مواد خارجي نامحلول در شير (روش مرجع ))) ميزان ماده خارجي برابر30 
و يا بيشتر
كه بوسيله روش مرجع بدست مي آيد
بايد غيرقابل قبول شناخته شود. از آنجا كه روش سريع مشروح در اين استاندارد، امكان
دارد به منظور ارزيابي پذيرش يا عدم پذيرش مواد خارجي نامحلول قابل رؤيت در شير
بكار رود، بنابراين ضرورت دارد كه ميزان معادل 30 
يا بيشتر ماده خارجي نامحلول در شير بر حسب 
طبق روش
سريع بدست آورده شود.
-2مقايسه نتايج
تا
كنون هيچ نوع مقايسه مستقيمي بين نتايجي كه از نمونه هاي شير يكسان بر اساس دو روش آزمون (مرجع و سريع ) بدست
مي آيند، انجام نگرفته است . ولي در
برخي اطلاعات ، ارتباط نتايج بدست
آمده از روشهاي مشابه پيشين شامل روش ميلارد و چيزمن 16
(بر حسب 
) و نتايج 15
(بر حسب 
) بيان شده است.
ميلارد
و چيزمن قابليت تكرار پذيري روش خويش را با افزودن مقادير معلوم مواد خارجي
استاندارد(مطابق مواد خارجي "درشت" مشروح در بند 2 پيوست (ب)) به شير (برحسب
) و سپس اندازه گيري ميزان مواد
خارجي (برحسب 
) مورد آزمون قرار دادند.
پنج
سطح برابر از مواد خارجي نامحلول (خشك ) در محدوده بين 0/7
تا 7
افزوده شدند
و ميزان مواد خارجي نامحلول مرطوب در محدوده بين 7/3
تا 60/1
اندازه گيري گرديدند. شش نمونه از هر سطح انتخاب
و مورد آزمون قرار گرفتند و نتايج بدست آمده بر اساس ميزان ماده خارجي اصلي
نمونه ها تصحيح گرديدند.
نتايج
رقمي بر حسب 
، 8/3تا 10/4(متوسط 9/3) برابر بزرگتر از غلظت مواد
خارجي افزوده بر حسب 
بودند.
اگرچه اين بررسي ، مقايسه مستقيم
روشهاي آزمون را شامل نمي گردد ولي
نتيجه بدست آمده از آن براي ارتباط بين نتايج بر حسب 
و
معتبر است .
هويله
18 ارتباط بين نتايج
حاصله از دو روش آزمون پيشين 19
را در مورد ميزان مواد خارجي نامحلول و ميزان مواد خارجي نامحول قابل رؤيت ، محتوي در شير را بر حسب 
و 
مورد آزمون
قرار داد .نتايج او دلالت بر اين مطلب مي نمايد كه اختلاف زيادي بين دو نتيجه وجود
دارد كه احتمالا از تغييرات موجود در خصوصيات مواد خارجي ناشي گرديده است . اگر چه
نظر او بر اين بود كه بيشتر شواهد مقايسه اي يك نسبت ناكامل 10 به 1 را بين 
و 
نشان مي دهد كه با نسبت 9/3
به 1بدست آمده توسط ميلارد و چيزمن هماهنگي
دارد.
بنابراين
اساس داده هاي محدود قابل
دسترس ، احتمالا نتايج ميزان مواد
خارجي نامحلول بر اساس روش مرجع 20
و بر حسب 
بطور
متوسط 10برابر بيشتر از نتايج ميزان مواد خارجي
نامحلول بر حسب 
بر اساس روش
سريع است . در نتيجه 30
و يا بيشتر
طبق روش مرجع معادل 3
يا بيشتر طبق روش سريع است . لذا
اين ميزان مواد خارجي نامحلول قابل رؤيت طبق روش سريع غيرقابل قبول مي باشد.
اطلاعاتي در مورد
آماده سازي تصاوير رنگي صفحات صافي استاندارد
-1كليات
در
اين پيوست اطلاعاتي در مورد آماده
سازي مواد خارجي ريز و درشت كه ممكن است شير را آلوده سازند و همچنين
چگونگي استفاده از اين مواد خارجي جهت آماده سازي يك دسته از صفحات صافي با رسوبي
كه نمايانگر غلظتهاي متفاوتي از مواد خارجي قابل رؤيت ريز و درشت در شير مي باشد، آورده شده است .
اين
صفحات صافي به منظور آماده سازي
تصاوير رنگي صفحات صافي كه در اشكال (2)
و (3) پيوست (ه) اين
استاندارد نشان داده شده اند، بكار
مي روند.
-2آماده سازي مواد خارجي ريز و درشت
مواد
خارجي درشت در ابتدا از مخلوطي از كود گاوي
، خاك و شن آماده مي شوند.
پس از خشك كردن كود به روش انجمادي 21
و خشك كردن خاك و شن در دماي 100 ± 2درجه
سلسيوس در گرمخانه ، بخشهايي به
اندازه هاي متفاوت از هر كدام توسط
الك با مش ريز 22 جدا مي شوند.
اندازه
مواد خارجي خشك در هر بخش قبل از اينكه مانند جدول (1)
مخلوط گردند، تعيين مي گردد تا مواد
خارجي درشت بدست آيند.
مواد
خارجي ريز به وسيله بخشهايي از كود و خاك با كوچكترين اندازه كه جهت آماده سازي
مواد خارجي درشت بكار مي روند، بدست
مي آيند (آماده سازي شن ريز مشكل مي باشد، بنابراين در آماده سازي ، مواد خارجي ريز حذف گرديده است ).
ذرات
كود (كوچكتر از 180ميكرون ) و
خاك (كوچكتر از 425ميكرون ) هر
كدام جداگانه در آب پراكنده مي
گردند و از ميان صافي شير تجارتي با اندازه منفذ 98ميكرون كه در خط توليد استفاده مي شود، عبور داده مي شوند. ذرات ريز كود و خاك (كوچكتر
از 98ميكرون ) موجود در آب صاف شده ، جمع آوري و خشك مي
شوند و اندازه گيري ميزان مواد
خارجي خشك بر روي هر كدام انجام مي
گردد. دو نمونه آماده شده طبق جدول (1)
به نسبت 80به 20(كود به خاك ) مخلوط
مي شوند تا ميزان مواد خارجي
نامحلول ريز بدست آيد.
نسبت
كود به خاك در مواد خارجي ريز مشابه نسبت در مواد خارجي درشت مي باشد.
-3آماده سازي صفحات صافي حاوي رسوباتي از مواد خارجي ريز و درشت :
شير
تازه توسط صافي شير داراي لايه اي
با كيفيت مناسب ، صاف مي شود (به بند 2پيوست (ب ) مراجعه شود) و هر يك از مقادير 0، 0/5،
1، 2،
3، 5ميلي
گرم از مواد خارجي نامحلول ريز به يك ليتر نمونه هاي صاف شده شير افزوده مي گردند. وزن هايي
از مواد خارجي درشت (به بند 2پيوست (ب )
مراجعه شود) به يك دسته ديگر از يك ليتر نمونه هاي صاف شده شير اضافه مي گردند.
پس
از بهم زدن نمونه هاي شير، 200ميلي
ليتر از هركدام طبق بند 8و با استفاده
از صفحات صافي داراي ماده صافي لينتاين 23
(مطابق پيوست (ج )) صاف مي شوند.
سپس در حاليكه صفحات صافي مرطوب مي
باشند، از آنها عكسبرداري مي
گردد تا تصاوير رنگي صفحات استاندارد مطابق اشكال (2)
و (3) پيوست (ه) بدست
آيند.
يادآوري
: ذرات فيبري با طول بيش از 5ميلي متر در كود خشك شده مورد استفاده ، حذف گرديده اند.
پيوست ج : روش آزمون ارزيابي
مطلوبيت ماده صافي
-1كليات
يك
صافي مناسب ، صافي مي باشد كه اجازه عبور تركيبات شير سالم و
تازه را از ميان ساير مواد بدهد و مواد خارجي نامحلول بصورت رسوبي بر روي سطح صافي
باقي بمانند. مطلوبيت ماده صافي توسط اندازه گيري مقدار ذرات با اندازه مشخص كه از ميان صافي عبور و يا
باقي مي مانند، ارزيابي مي شود. اگرچه بزرگترين ذرات در شير
طبيعي ، گلبولهاي چربي مي باشند كه بندرت قطر آنها از 20ميكرون تجاوز مي كند، ولي ضرورت دارد كه ذراتي تا حدود قطر 50ميكرون از صافي عبور نمايد تا مشخصات صاف
كردن مطلوب حاصل گردد.
-2معرف
ها و مواد شيميايي
-1-2ذرات كوارتز طبيعي (ماده مرجع ) كه به طريق زير
درجه بندي شده اند:
درجه
درشت : 12تا 90ميكرون .24
درجه
ريز: 3تا 20ميكرون .25
-2-2آب مقطر (مطابق بند 1-4).
-3وسايل
لازم
-1-3بشر شيشه
اي : مقاوم به حرارت ، با
لبه خميده و سر ريز، به حجم 150ميلي ليتر و درجات اندازه گيري تا 100
ميلي ليتر.
-2-3ميله هاي
هم زن شيشه اي .
-3-3وسايل صاف كردن (مطابق بند 4-5)
-4-3گرمخانه 26
با ظرفيت عمل در 102 ± 1درجه
سلسيوس در كل محيط.
-5-3دسيكاتور.
-6-3بطريهاي سانتريفوژ شيشه اي با حجم 250ميلي ليتر.
-7-3سانتريفوژ27
مجهز به نشانگر سرعت (
) و فنجان معلق عمودي و قابل
تطبيق با بطريهاي سانتريفوژ (مطابق بند 6-3پيوست (ج )) كه داراي ظرفيت ايجاد شتاب 900
± 50 gnدر انتهاي داخلي بطريها
در زمان اعمال دماي بين 20تا 25درجه سلسيوس در داخل سانتريفوژ باشد.
يادآوري
: شتاب gnكه در سانتريفوژ ايجاد مي شود، توسط معادله زير بدست مي آيد:
gn = 1/12 RN2 × 10-6
كه
در آن :
R
= (بر حسب ميلي متر) شتاب مؤثر افقي
N
= (
بر حسب) سرعت
-8-3دستگاه مكنده : شامل لوله شيشه اي به قطر داخلي 4ميلي
متر با قطر قسمت انتهايي 10ميلي متر، متصل به پمپ آب .
-4روش آزمون
-1-4آماده سازي
محلول پراكنده28 از ذرات ريز و درشت .
در
بشرهاي (مطابق بند 1-3پيوست (ج )) جداگانه اي در
حدود 50تا 60ميلي گرم
تا تقريب 0/1ميلي
گرم از ذرات كوارتز ريز و درشت (مطابق بند 1-2پيوست (ج )) وزن كنيد. حجم هر كدام را با آب
مقطر به 100ميلي ليتر برسانيد و با ميله هم زن شيشه اي كاملا بهم بزنيد.
يادآوري -1پخش كامل ذرات قبل
از انتقال محلول پراكنده به دستگاه صاف كردن ، بسيار اهميت دارد، تا از مسدود شدن مقدماتي منافذ سطح صافي
ناشي از رسوب كردن وزني جلوگيري بعمل آيد.
يادآوري -2ذرات كوارتز مرجع
غيرقابل تقسيم شدن به اجزاي ريز مي
باشند و در ظرف غيرقابل نفوذ نسبت به هوا نگهداري مي شوند، بنابراين تصحيح وزن نمونه ها براي مقدار رطوبت محتوي ضرورتي ندارد.
-2-4نگهداري ذرات درشت
صفحه
صافي را در داخل گرمخانه (مطابق بند 4-3پيوست (ج )) قرار دهيد و براي مدت يك ساعت آن
را در دماي 102
± 1درجه سلسيوس خشك نماييد.
سپس آن را از داخل گرمخانه خارج و در داخل دسيكاتور قرار دهيد و سرد كنيد و تا
تقريب 0/1ميلي
گرم آن را توزين نماييد.
وسايل
صاف كردن (مطابق بند 3-3پيوست (ج )) را با قرار دادن صفحه صافي (به بند 1-8مراجعه شود) بر روي يكديگر تنظيم كنيد.
محلول
پراكنده آماده حاوي ذرات با درجه درشت را بداخل دستگاه صاف كردن بريزيد و بلافاصله
عمل صاف كردن (طبق بند 3-8) انجام دهيد. بشر را با آب شستشو دهيد و كليه ((آب
شستشو)) را در داخل دستگاه صاف كردن جمع
آوري كنيد. عمل صاف كردن را به مانند قبل انجام دهيد. در انتها، كليه
گوشه هاي داخلي دستگاه را شستشو
دهيد تا ذرات كاملا با آب شستشو خارج شوند و عمل صاف كردن را بر تمامي ((آب
شستشو)) انجام دهيد.
قطعات
دستگاه صاف كردن را از يكديگر جدا كنيد، با احتياط صفحه صافي را خارج ، رطوبت گيري (در داخل دسيكاتور قرار دهيد) و سرد كنيد و تا تقريب 0/1ميلي
گرم آن را توزين نماييد. درصد ذرات باقيمانده و يا نگهداري شده توسط صافي
را تا نزديكترين رقم به عدد صحيح محاسبه كنيد.
-3-4عبور ذرات ريز
يك
صفحه صافي را در داخل دستگاه صاف كردن (به بند 3-3پيوست (ج ) مراجعه شود) قرار دهيد و محلول
پراكنده آماده حاوي ذرات با درجه ريز را به داخل دستگاه صاف كردن بريزيد و روشهاي
صاف كردن را به منظور نگهداري ذرات درشت انجام دهيد (به بند 2-4پيوست (ج ) مراجعه شود) و كليه ((آب شستشو))
را در داخل بطري سانتريفوژ (مطابق بند 6-3پيوست (ج )) 250ميلي
ليتري جمع آوري كنيد. سپس
بطريها را براي مدت 30دقيقه در
دماي بين 20تا 25درجه سلسيوس با سرعتي كه ايجاد شتاب 900
± 50 gnدر انتهاي داخلي بطريها
نمايد، سانتريفوژ كنيد.
با
احتياط حداكثر مواد معلق رويي را با استفاده از دستگاه مكنده (مطابق بند 8-3پيوست (ج )) جدا
كنيد.
يك
بشر را به مدت يك ساعت در داخل گرمخانه قرار دهيد، سپس آن را رطوبت گيري ، سرد و تا تقريب
0/1ميلي گرم
توزين كنيد. ذرات را در داخل بطري سانتريفوژ با استفاده از ميله شيشه اي پخش كنيد و مخلوط حاصله را توسط شستشو
با آب مقطر بطور كامل به بشر توزين شده منتقل كنيد. سپس بشر را به همراه محتوياتش
در داخل گرمخانه قرار دهيد و به مدت زمان يك شب ( 16ساعت ) آن را خشك كنيد. سپس آن را خارج ، رطوبت گيري ، سرد و تا
تقريب 0/1 ميلي گرم
توزين و درصد ذرات عبور داده شده را تا نزديكترين رقم به عدد صحيح محاسبه كنيد.
-5انتخاب صفحات صافي جهت آزمون
صفحات
صافي معمولا در داخل جعبه هايي به
تعداد 400عدد قرار دارند. بنابراين به منظور انجام
آزمون مطلوبيت هر دسته از صفحات ،
يك جفت صفحه صافي را از نزديك به بالا، وسط و انتها برداريد، بطوريكه مجموع
آنها 6صفحه صافي شود. هر جفت از صفحات صافي را به
مانند روش مشروح در بندهاي 2-4و 3-4پيوست (ج
) مورد آزمون قرار دهيد.
-6بيان نتايج
متوسط
مقادير از نتايج دو آزمون نگهداري ذرات درشت (به بند 2-4پيوست (ج ) مراجعه شود) و عبور ذرات ريز (به
بند 3-4پيوست (ج ) مراجعه شود) كه بر صفحات برداشته شده از بالا، وسط و انتهاي يك
جعبه انجام شده است به دست مي آيد.
يك
جعبه از صفحات صافي در صورتي قابل قبول شناخته مي شود كه متوسط مقادير دلالت بر باقيماندن 80درصد ذرات درشت و عبور حداقل 60درصد ذرات ريز كند.
|
|
1- Rapid Method
2-Reference Method
-3 منظور از تصاوير، بررسي و
مشاهده باقيمانده ذرات نامحلول در شير بر روي صفحات صافي مي باشد كه مي توان از آنها عكسبرداري نمود.
4-Coarse
5-Fine
-6تصويرصفحات صافي استاندارد در استاندارد BSبه شماره 4838:Part 2Pنيز
موجود مي باشد.
7- IN - Line Milk Filter Discs.
8-Visible Dirt
9- Test Sample
10- Test Portion
-11ميزان جريان يافتن شير از ميان صافي بستگي به دما،
مقدار چربي ،اسيديته بالا، مقدار
تجمع چربي ، ناهنجاريهاي شير و
ميزان رسوب محتوي شير دارد.
-12مطابق استاندارد ملي ايران به شماره 1354
13- Dairy Farm
14- Absorbent lint (BPC)
15- Lintine
16- Millard & Cheesman (1974)
-17طبق
استاندارد BSبه شماره .1973:4938
18- Hoyle (1977)
-19روش آزمون ميلارد وچيزمن و روش آزمون طبق
استاندارد BSبه شماره 1973:4938
20- BS : 4938 : Part 1.
21- Freeze Drying
-22تا تدوين استاندارد ملي ايران ،استاندارد BSبه شماره 410براي الك با ((مش ريز)) معتبر است .
23- Lintine
-24شماره مرجع
CRM
.RMنمره .69
-25شماره مرجع
CRM
.RMنمره .67
-26تا تدوين استاندارد ملي ايران ، استاندارد BSبه شماره 2648براي ((گرمخانه )) معتبراست .
-27تا تدوين استاندارد ملي ايران ، استاندارد BSبه شماره 4402براي ((سانتريفوژ)) معتبراست .
28-Suspention
|
ISLAMIC REPUBLIC OF IRAN |
|
|
|
Institute of Standards and Industrial Research of Iran |
|
|
|
ISIRI NUMBER |
|
|
|
4816 |
|
|
|
|
|
|
|
Determination of dirt content of milk (rapid method) |
|
|
|
|
|
1st .edition |
|
|
